یادگیری یعنی ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه یادگیرنده ،مشروط بر آن که این تغییر بر اثر اخذ تجربه رخ دهد.

” تدریس عبارت از هر فعالیتی است که از جانب یک فرد به منظور تسهیل یادگیری فرد دیگری انجام می پذیرد“


فصل اول

 

تدریس و یادگیری

فصل اول             تعریف یادگیری

 

نظر هیلگارد و مارکویز :

یادگیری یعنی ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه یادگیرنده ،مشروط بر آن که این تغییر بر اثر اخذ تجربه رخ دهد.

فصل اول
    خصوصیات مهم تعریف یادگیری              (
هیلگارد ومارکویز )


1
کاربرد تغییر نسبتا“ پایدار
2
کاربرد رفتار بالقوه
3
کاربرد تجربه

فصل اول                    تــوجه

 

فکر کنید ،آیا می توان تغییرات از خستگی ویا مصرف مواد دارویی در رفتار را یادگیری نامید؟

فصل اول             تعریف تدریس

اسمیت :

” تلاشهای که برای تعریف تدریس صورت گرفته به جای تمرکز بر ارائه تعاریف روشن و صریح از تدریس .بر کاوش ابعاد مختلف این مفهوم تمرکز داشته است ”

فصل اول     نظریه گیج  (تدریس )

 

 

” تدریس عبارت از هر فعالیتی است که از جانب یک فرد به منظور تسهیل یادگیری فرد دیگری انجام می پذیرد“

فصل اول         ارتباط بین یادگیری و تدریس

 

با وجود تفاوتهای موجود بین یادگیری و تدریس، نیز می توان گفت که این دو، فرایندهایی نامرتبط می باشند. در حقیقت، هر دو به هم وابسته هستند، به طوری که یادگیری هدف و تدریس وسیله رسیدن به این هدف است. با وجود این وابستگی، یادگیری و تدریس دو فرایند مستقل به شمار می روند.

فصل اول             چگونگی انتخاب روش تدریس
                            مناسب توسط معلم

انتخاب روش تدریس، امری علمی است که بر اصول معینی استوار می باشد.

روش تدریس بایستی امکان دستیابی به هدف مطلوب را تضمین کند و این امر به نوبه ی خود در صورتی ممکن خواهد بود که روش تدریس پس از کسب تجربه انتخاب شده باشد.

فصل اول             چگونگی انتخاب روش تدریس
                            مناسب توسط معلم

 

 

همچنین روش تدریس را نمی­توان از یادگیری و ماده ی درسی جدا کرد، چرا که موفقیت هر نوع روش تدریس بستگی تام به ارتباط آن با ماده­ی درسی دارد.

مدل عمومی تدریس


حلقه های بازخورد
مراحل اصلی مدل عمومی تدریس            

فصل اول          هدفهای تدریس وهدفهای                                             رفتاری

 

در این مرحله معلم ابتدا به تعیین هدفهای تدریس اقدام کرده و سپس برای انتظاراتی که در پایان درس از دانش آموز دارد، هدفهای تدریس را به صورتی عینی و قابل اندازه گیری، یعنی بر حسب رفتاری یادگیرنده، مشخص می سازد که به آنها هدفهای رفتاری می گویند.

فصل اول                     رفتار ورودی                                       ( سنجش آغازین)

 

 

بر طبق این مدل، بعد از تعیین هدفهای رفتاری وپیش از آغاز درس ، معلم باید به تعیین رفتارهای ورودی مورد نیاز برای یادگیری آن هدفها اقدام کند و از طریق سنجش آغازین ، معین سازد که آیا دانش آموز دارای توانایی لازم برای آموختن هست یا نه.

فصل اول         مراحل مدل عمومی تدریس

 

مرحله اول : هدف های تدریس وهدفهای رفتاری

مرحله دوم : رفتار ورودی ( سنجش آغازین )

مرحله سوم : شیوه های تدریس

مرحله چهارم : ارزشیابی ( سنجش عملکرد)

فصل اول        شیوه های تدریس

 

در این مرحله، معلم برای آموزش هدفهای مختلف آموزشی به دانش آموزان بایستی روشهای مناسب آنها را مورد استفاده قرارد دهد .

فصل اول       ارزشیابی ( سنجش عملکرد)
مرحله نهایی این مدل به سنجش عملکرد و ارزشیابی میزان یادگیری دانش آموز اختصاص دارد.

فصل اول
نظریه های یادگیری وکاربرد آنها درتدریس

چرا لازم است معلم از نظریه های مختلف یادگیری مطلع باشد؟

یکی از مهمترین و قدیمی ترین شاخه های تخصصی علم روان شناسی، روان شناسی یادگیری است.

فصل اول      نظریه ثرندایک (کوشش و خطا )

یکی از نظریه پردازان مشهور نظریه شرطی، ادوارد ثرندایک است که یادگیری را نتیجه ی برقراری ارتباط عصبی می دانست و معتقد بود مشخص ترین یادگیری ها در انسان، یادگیری از راه کوشش و خطا می باشد.

فصل اول              اثرات  نظریه ثرندایک
                     (کوشش و خطا )

ثرندایک یادگیری انسان و شرایط موثر یادگیری را تابع سه قانون می داند:
1- آمادگی
2- اثر
3- تکرار یا تمرین

فصل اول       نظریه ثرندایک در یادگیری                            و تدریس

1 - یادگیری بهتر، زمانی صورت می پذیرد که دانش آموز در جنبه های مختلف رشد از آمادگی لازم و کافی برخوردار بوده و میل به یادگیری در او ایجاد شده باشد.

فصل اول         نظریه ثرندایک در یادگیری                                                                تدریس

2 - یادگیری بهتر، زمانی انجام شدنی است که دانش آموز در انجام فعالیتهای خود احساس رضایت، لذت، ارزشمندی و مفید بودن را به دست آورد.

فصل اول       نظریه ثرندایک در یادگیری                            تدریس

3 - یادگیری بهتر، زمانی رخ می دهد که معلم در کلاس درس از مثالهای گوناگون و متعدد بهره گرفته و دانش آموزان هم تمرینهای متنوع و هدف داری را انجام دهند.

فصل اول       نظریه گشتالت
                           (بینش و بصیرت)

قوانین نظریه گشتالت

قانون مربوط به طرح یا کل

قانون مشابهت

قانون مجاورت

قانون خاتمه

فصل اول       مهارت معلم در نظریه                                     بینش و بصیرت

در حل مسائل خود به خلاقیت روی آورند.

راه حلهای کشف شده را به موارد مشابه تعمیمم دهند.

در انجام فعالیتهای آموزشی احساس رضامندی کنند.

محیط زندگی خود را بهتر و کاملتر درک کنند.

نیروی ادراکشان در ایجاد ارتبط بین اجزاء و عناصر مختلف مسائل روزمره تقویت گردد.

فصل اول       نظریه یادگیری اکتشافی 

یادگیری اکتشافی نوعی از یادگیری است که در آن موضوع مورد فراگیری نباید به صورت نهایی آن به دانش آموزان ارائه گردد بلکه آنان بایستی از طریق تفکر، اندیشه و کوشش به سوی آن هدایت شوند.

فصل اول            برونر

 

 

برونر خاطر نشان می سازدکه دانش آموزان را نباید مطلقاً در برابر دانسته ها و معلوم ها قرار داد. بر عکس، باید آنان را تا میتوان با مسئله روبه رو ساخت تا خود ایشان بر اثر تلاش و کوشش به کشف روابط میان امور پرداخته و به حل آن اقدام کنند.

فصل اول       نظریه یادگیری اکتشافی 

موارد مورد توجه معلمان :

زمینه ها و موجباتی فراهم سازند که دانش آموزان به جای ایجاد عادت در یادگیری، با مسئله مواجه گشته و به کشف روابط و حل آن نایل گردند.

محیط یادگیری را چنان غنی سازند تا دانش آموزان قادر گردند با استفاده از تعمل و اندیشه مسائل موجود را حل کنند.

فصل اول       نظریه یادگیری اکتشافی 

از ارائه ی ااطلاعات مستقیم درباره ی موضوع درسی به دانش آموزان اجتناب ورزند، زیرا چنین عملی موجب می گردد که آنان ضمن وابستگی به معلمان، قدرت بیشتر و بصیرت خود را به کار نگیرند.

فصل اول       نظریه یادگیری اکتشافی 

داشتن مهارت لازم در اداره ی کلاس تا دانش آموزان با آرامش خاطر عقاید خود را ابراز کرده و از طریق تفکر و اندیشه راه حل مسائل را کشف و بینش لازم را به دست آورند.

فصل دوم

شناخت وتدوین هدفهای آموزشی

فصل دوم    هدفهای تعلیم و تربیت
به عقیده ی بلوم هدفهای تربیتی عبارت اند از بیان صریح روشها و طرقی که با استفاده از آنها در تعلیم و تربیت می توان انتظار داشت که رفتار دانش آموزان تغییر کند.

فصل دوم    هدفهای تعلیم و تربیت
به نظر جان دیویی  هدف شایسته هدفی است که با توجه به اوضاع و احوال موجود اتخاذ شود.

به زعم میگر هدف، شرح رفتاری است که می خواهیم دانش آموزان پیش از آنکه شایستگی آنان را تایید کنیم از خود نشان دهند.

فصل دوم             قائمی

منظور از هدف نقطه و موقعیتی است که میخواهیم بدان برسیم. چنین موقعیتی ممکن است جنبه علمی داشته باشد، بدان گونه که فلاسفه ماتریالیستی عرضه می دارند یا جنبه ایده آل، بدان گونه که عرفا قائلند و یا بر اساس نظر اسلام دارای جنبه علمی با حفظ جنبه ایده آل باشد.

فصل دوم      منابع تعیین هدفهای آموزشی  

1 نیازهای دانش آموزان
2
نیازهای جامعه
3
ساخت دانش و دیدگاه های متخصصان

فصل دوم        نوع سیاست ، ملیت و دولت

هدفهای آموزش و پرورش بایستی بر اساس اطلاعات همه جانبه­ای که در زمینه نیازهای دانش­آموزان، احتیاجات و فلسفه حاکم بر جامعه، و نیز ساخت دانش و دیدگاههای تربیتی حاصل می شوند تعیین گردند.

فصل دوم                نیازهای دانش آموزان

توجه به نیازهای دانش آموزان در تعیین هدفهای آموزشی از اولویت خاصی برخوردار است. این نیازها شامل نیازهای بدنی و روانی می باشند.

فصل دوم                  نیازهای جامعه
هدفهای تربیتی نیز باید با توجه به احتیاجات جامعه تعیین گردند و هنگامی که نیازهای جامعه به منظور تدارک هدفهای آموزشی مطالعه می شود باید وضع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را در زمان گذشته، حال و آینده بررسی نمود و سپس بر اساس نیازهای جامعه هدفهای مناسب تدوین گرد
د.

فصل دوم   ساخت دانش و دیدگاه های متخصصان

ماهیت و سازمان کنونی دانش و تغییرات جدید که در این زمینه به وقوع می پیوندد نیز می توانند برای هدفهای آموزشی و مشخص نمودن موضوع و محتوای دروس، یکی دیگر از عوالم تعیین کننده هدفهای آموزشی باشند.

فصل دوم         طبقه بندی هدفهای آموزشی

هدفهای آموزش و پرورش به سه دسته تقسیم می شوند:

1 - هدفهای آرمانی

2 - هدفهای واسطه ای

3 - هدفهای رفتاری

فصل دوم              هدفهای آرمانی
هدفهای آرمانی معمولاً به صورت کلی به وجه مبهمی بیان می شوند و در رابطه با هدفهای واسطه­ای یا رفتاری در مدت زمان بیشتری تحقق می پذیرند. هدفهای آرمانی اصولاً به سهولت قابل دسترسی نبوده و کوشش زیادی برای رسیدن به آنها لازم می باشد

فصل دوم           هدفهای واسطه ای

این قبیل هدفها مقاصد اجرایی سیستم آموزش و پرورش به شمار می روند، مانند هدفهای دوره های تحصیلی

فصل دوم             هدفهای رفتاری
هدفهای رفتاری به آن دسته از هدفهایی اطلاق می گردد که نوع رفتار و قابلیت هایی را که از دانش آموزان انتظار داریم پس از فراگیری مطلبی خاص به آنها برسند مشخص می­کند. به عبارت دیگر،  هدفهای رفتاری، تغییراتی هستند که انتظار می رود که  بر اثر هر درس معین در رفتار دانش آموزان ظاهر گردد.

فصل دوم                   هدفهای رفتاری

هدفهای رفتاری راهنمای خوبی هستند برای :

انتخاب مطالب آموزشی

گزینش روش مناسب تدریس

ساختن آزمونها و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

فصل دوم                   هدفهای رفتاری

همچنین موجب می گردند که دانش آموزان دقیقاً بدانند که در پایان هر درس چه چیزهایی را باید آموخته باشند و چگونه خود را برای آزمون آماده سازند.

فصل دوم                 طبقه بندی بلوم
هدفهای آموزشی در سه حیطه :

1 ) شناختی
2 ) عاطفی
3 )  روانی - حرکتی

فصل دوم                 حیطه ی شناختی
این حیطه شامل سطح یادگیری است که هر سطح پیش نیاز سطح بعدی بوده و از ساده ترین سطح شناخت به دشوارترین آن و از امور محسوس به امور غیر محسوس تنظیم شده است.

طبقه بندی بلوم از حیطه شناختی

فصل دوم                   حیطه ی شناختی             

سطوح یادگیری عبارتند از :
1
دانش
2
فهمیدن
3
به کاربستن
4
تجزیه وتحلیل
5
ترکیب
6
ارزشیابی

فصل دوم                       دانش

ساده ترین سطح شناخت دانش بوده و شامل آن دسته از آموخته ها می باشد که بیشتر با حافظه سروکار دارد.

فصل دوم                             فهمیدن
یادگیری در این سطح عبارت است از توانایی دانش آموز در پی بردن به معنی و مفهوم یک مطلب و بیان آن با استفاده از کلمات و جملات خود می باشد.

فصل دوم           به کار بستن

در این سطح، یادگیری عمیق بیشتری نسبت به فهمیدن پیدا کرده و دانش آموز توانایی به کاربستن قوانین، اصول و روشها را در موقعیت جدید و بدون این که به او راه حلی داده شود، به کار می گیرد .

فصل دوم                 تجزیه و تحلیل

در این سطح از یادگیری که در سطحی بالاتر از به کار بستن قراردارد، بر توانایی دانش آموزان به تقسیم و شکستن مطلبی به اجزاء کوچکتر و تشکیل دهنده ی آن و همچنین درک روابط بین اجزاء و نحوه سازمان یافتن آن تاکید دارد. یادگیری در این سطح مستلزم پشت سر گذاشتن مراحل دانش، فهمیدن و به کار بستن است.

فصل دوم               ترکیب
ترکیب عبارت است از توانایی در هم آمیختن و به هم پیوند زننده اجزاء به منظور ایجاد یک کل جدید میباشد.
 نتایج یادگیری در این سطح، ارائه راه حل های جالب و ابتکاری و خلاق می باشد.

فصل دوم            ارزشیابی

ارزشیابی بالاترین، کاملترین و عالیترین سطح یادگیری در حیطه شناختی به شمار می رود و شامل قضاوت درباره ی ارزشها، روشها، اطلاعات، ساخت ها و حتی شیوه­های مواجهه با مسائل و مشکلات مختلف می باشد.

فصل دوم           حیطه عاطفی
هدفهای آموزشی این حیطه حول و حوش علایق، ارزشها، نگرشها و عواطف فرد دور می زند.

سطوح مختلف یادگیری در حیطه عاطفی

فصل دوم                    دریافت کردن
در این سطح از یادگیری، دانش آموز نسبت به وجود یک پدیده یا محرک مشخص در اطراف خود حساس می گردد و به دریافت آن به طور فعال تمایل نشان می دهد.

فصل دوم            پاسخ دادن
در این سطح از یادگیری، دانش آموز گامی فراتر از سطح قبلی برداشته و نسبت به محرکهای مورد توجه و پدیده های دریافت شده، به طور فعال عکس العمل نشان می دهد.

فصل دوم                      ارزش گذاری

در این سطح از یادگیری، دانش آموز برای یادگیری و پیشرفت ارزش و اهمیت قایل شده و به آن بها می دهد. ارزش گذاری نشان دهنده ی عقیده و گرایش دانش آموز بوده و در این سطح از ثبات بیشتری برخوردار
 است
.

فصل دوم        سازماندهی ارزشها

در این سطح از یادگیری دانش آموز به تلفیق و ادغام ارزشهای مختلف اقدام کرده و ضمن بر طرف ساختن تعارضهای بین آنها یک نظام آموزشی پایدار و منسجم را برای خود پایه گذاری می نماید.

فصل دوم    تبلور ارزشهای سازمان یافته                          در شخصیت
در این سطح از یادگیری دانش آموز واحد نظامی از ارزشها می گردد که اعمال و رفتار او را برای مدتی طولانی تحت تاثیر قرار داده و نهایتاً  نوعی شخصیت پایدار در وی به وجود می آورد.

فصل دوم       حیطه ی روانی حرکتی
مشاهده و تقلید:

مشاهده و تقلید پایینترین سطح در حیطه روانی  حرکتی بوده و هدف آن پرداختن به پاره ای فعالیتهای عملی ساده طبق دستورالعمل و با کمک معلم می باشد.

سطوح مختلف یادگیری در حیطه روانی - حرکتی

فصل دوم        اجرای عمل بدون کمک
در این سطح از یادگیری، دانش آموز به تدریج از شیوه تقلید ساده دور شده و اعمال خود را آگاهانه انجام داده و وابستگی وی به معلم و راهنمایی های او کم کم تقلیل یافته تا آنجا که ناچیز شده و سرانجام مستقل می گردد.

فصل دوم            دقت در عمل
در این سطح از یادگیری، فعالیتها و کارهای دانش آموز با نوعی دقت، سرعت و ظرافت توام می گردد به طوری که وی قادر می شود فعالیت های خود را بر حسب نیازهایش کنترل سازد، مثلاًحرکات خود را کندتر یا سریعتر نماید.

فصل دوم       هماهنگی حرکات
در این سطح از یادگیری، دانش آموز توانایی انجام چندین حرکت را به طور همزمان و هماهنگ به دست می آورد.

فصل دوم          عادی شدن عمل
بالاترین سطح یادگیری در حیطه روانی- حرکتی، عادی شدن عمل می باشد که دانش آموز در طی آن به طور اتوماتیک و خودکار به انجام دادن فعالیتها به طور دقیق و موزون عادت کرده ونیازی به فکر ارادی جهت هماهنگی فعالیتها و تنظیم توالی آنها ندارد،مانند مهارت در رانندگی

فصل سوم

طراحی آموزشی

فصل دوم

هدف کلی

آشنایی دانشجو با طراحی آموزشی و مراحل آن

فصل سوم                    اهداف رفتاری

 

مفهوم طراحی آموزشی را بیان نماید.

اهم فعالیتهای لازم در طراحی آموزشی را بیان کند.

مراحل طراحی آموزشی را نام ببرد.

اصطلاح پاره فعالیت را تعریف کند.

هدفهای جزیی را به هدفهای رفتاری تبدیل نماید.

فصل سوم                    اهداف رفتاری
منظور ارزشیابی تشخیصی را بیان کند.

ویژگیهای آموزشی، فنی و اجرائی رسانه ها را بیان نماید.

عوامل موثر در انتخاب رسانه ها را نام ببرد.

درباره تاثیر ویژگیهای دانش آموزان بر انتخاب رسانه توضیح دهد.

فصل سوم                       طراحی آموزشی
یکی از فعالیتهای بسیار حساس و مهم معلم در رابطه با مهارتهای پیش از تدریس، طراحی آموزشی است. صاحبنظران، طراحی آموزشی را به صورت تهیه نقشه های مشخص در زمینه چگونگی رسیدن به هدفهای آموزشی تعریف کرده اند.

فصل سوم                   مراحل طراحی آموزشی
تعیین هدف کلی

تحلیل آموزشی

تبدیل هدفهای جزئی به هدفهای رفتاری

تعیین رفتار ورودی ( ارزشیابی تشخیصی)

انتخاب محتوا، روشها و رسانه ها

فصل سوم       ملاکهای انتخاب رسانه ها

 

ویژگیهای آموزشی

ویژگیهای فنی

امکانات اجرائی

فصل سوم            ویژگیهای آموزشی

علاقه و توجه دانش آموزان را به خود جلب کند

توجه و علاقه دانش آموزان را تا پایان فعالیت آموزشی حفظ نماید.

دانش آموزان را به پاسخگویی و ابراز واکنش ترغیب کند.

فصل سوم                  ویژگیهای فنی

قابلیت انتقال پیامهای مورد نظر

قابلیت حمل و نقل

در دسترس بودن

اقتصادی بودن

قابلیت استفاده مجدد

فصل سوم                    امکانات اجرائی
تعداد دانش آموزان

زمان مورد نیاز

اندازه کلاس

فصل سوم                      انتخاب رسانه
هدفهای آموزشی

ویژگیهای دانش آموزان

فنون تدریس

محرکهای درسی مورد نیاز

شرایط عملی

فصل سوم          هدفهای آموزشی و انتخاب                                        رسانه ها

 

برخی از رسانه ها برای دستیابی به پاره ای از هدفها مناسب ترند.

برای تمیز دادن، مقایسه کردن، از طریق این رسانه ها می توان مهارت تمیز دادن را به وسیله مقایسه تصاویر اشیاء مختلف در دانش آموزان ایجاد کرد و به همین نحو، رسانه های شنیداری را می توان برای یادگیری اطلاعات کلامی و مهارتهای ذهنی مورد استفاده قرارد داد و در تغییر نگرشها و ایجاد حالت عاطفی و چگونگی تلفظ صحیح واژه ها به کار برد.

فصل سوم     ویژگیهای دانش آموزان و انتخاب                                            رسانه

از جمله ویژگیهای مهم دانش آموزان که در انتخاب رسانه ها بسیار موثر است، سن آنان می باشد. اهمیت عامل سن، به هنگام انتخاب رسانه در مخروط تجارب  ادگار دیل  تاکید گردیده است.

فصل سوم                تعیین نظام ارزشیابی

معلمان با تجربه و کارآزموده در پایان هر جلسه تدریس سوالات زیادی به قرار زیر در ذهن خود دارند:

آیا دانش آموزان تمام مهارتها و قابلیتهای مورد نظر را به دست آورده اند یا این که فقط برخی از آنها را کسب کرده اند؟

فصل سوم            تعیین نظام ارزشیابی

.چه عامل یا عاملهایی موجب شده که برخی از دانش آموزان نتوانند به تمام قابلیتها دست یابند.

خود من به عنوان معلم تا چه حد کارم را خوب انجام داده ام؟ آیا در کارم اشکالی وجود داشته است؟ چگونه میتوانم این اشکالات را بر طرف سازم؟

فصل سوم                  طرح درس روزانه
 طرح درس روزانه شامل یک سری فعالیتهایی است که معلم از قبل به منظور دستیابی به هدف یا اهداف آموزشی خاص برای یک جلسه درس ترتیب می دهد.

فصل سوم                مراحل طرح درس روزانه
تعیین موضوع درس

مشخص ساختن هدف کلی درس

نوشتن رئوس مطالب و مفاهیم

تهیه هدفهای جزئی

بررسی رفتار ورودی

هدفهای رفتاری

تعیین مراحل تدریس

فصل سوم                  مراحل مختلف تدریس

گام اول   : ایجاد انگیزه و آمادگی در دانش                                                     آموزان و بررسی تکالیف آنان

گام دوم   : معرفی دقیق موضوع درس و بیان                                         هدفهای آموزشی

گام سوم   : ارائه مطلب

گام چهارم : خلاصه کردن درس و نتیجه گیری و                     کاربرد آن

فصل سوم               مراحل مختلف تدریس
گام پنجم: ارزشیابی از تدریس

گام ششم: تعیین تکلیف و ختم جلسه درس

تعیین روشهای تدریس

انتخاب مواد آموزشی مناسب

مشحص کردن فعالیتهای دانش آموزان

فصل چهارم
روشهای تدریس

فصل دوم

فصل چهارم                  روش سخنرانی
این روش رایج ترین شیوه تدریس به شمار می رود که در آن معلم به طور شفاهی به بیان مفاهیم و مطالب و توضیح وتشریح قسمتهای مختلف درس اقدام کرده و دانش آموز نقش گیرنده پیام را ایفا می کند.

فصل چهارم               روش بازگویی
در این روش، معلم دانش آموز را در آموختن قسمتی از محتوای کتاب چون تعاریف، فرمولها، اشعار، قواعد و اصطلاحات و ارائه آن در جلسه بعد یا هفته دیگر، تشویق و ترغیب می نماید.

فصل چهارم        محاسن روش بازگویی

تشخیص نقاط ضعف و قوت دانش آموز، تقویت بیان او، استفاده مناسب از آزادی، رعایت آداب گفتگو و انتقادپذیری

فصل چهارم                          معایب
تاکید بر حافظه دانش آموز، نقش بازخواست کنندگی معلم، انحصاری شدن کلاس درس برای گروهی خاص ومنحرف شدن جریان تدریس از مسیر اصلی خود می باشد.

فصل چهارم               روش پرسش و پاسخ
در این روش معلم دانش آموز را از طریق پرسش به اندیشه در خصوص مفهومی تازه یا بیان مطلبی خاص، ترغیب می کند تا با کوششهای ذهنی از معلوم به مجهول برسد.

فصل چهارم      محاسن  روش پرسش و پاسخ
پیدایش اعتماد به نفس در دانش آموز، ایجاد علاقه، گسترش تفکر خلاق، متنوع شدن جریان آموزش و تشویق  شدن دانش آموز به شرکت در یادگیری و فعالیت های آن.

فصل چهارم                       معایب

 قابل اجرا نبودن در کلاس های پر جمعیت، نیاز به وقت زیاد و پراکنده شدن مطالب اشاره کرد.

فصل چهارم             روش پروژه

در این روش دانش آموز به انتخاب موضوعی جهت پژوهش که بر الهامات، ذوق و علایق او حاکی است،
می
­پردازد. پروژه ممکن است فردی یا گروهی باشد

فصل چهارم             محاسن روش پروژه
برقراری حسن رابطه معلم و دانش آموز، تاثیر مثبت در جلب علاقه دانش آموز، کسب مهارت در انجام تحقیق، یادگیری عمیق و پایدار، جنبه مثبت پیدا کردن انضباط، آزادی عمل دانش آموز و جبران خستگی و یکنواختی برنامه رسمی کلاس

فصل چهارم                          معایب
شامل صرف وقت زیاد و بر هم زدن تقسیمات منطقی و رسمی مباحث درسی می باشد

فصل چهارم                   روش نمایشی
در این روش معلم برای فهماندن مطلبی به دانش آموزان از وسائل و اشیای گوناگون بهره می جوید. در روش نمایش بعلاوه بر وسائل ساده، از رسانه
­هایی مانند اسلاید، تلویزیون، چارت، فیلم، فیلم استریپ و دیگر وسائل آموزشی می­توان استفاده کرد.

فصل چهارم                محاسن  روش نمایشی:
جلب توجه و علاقه دانش آموزان و آشنا ساختن آنان با مسائل زندگی.

فصل چهارم                   معایب

فعال نبودن دانش آموزان در جریان تدریس و عدم فهم مطالب در صورت کافی نبودن توضیحات معلم می باشد.

فصل چهارم                روش آزمایشی
در این روش دانش آموزان با استفاده از وسائل و مواد خاص درباره مفهومی ویژه عملاً به کسب تجربه می پردازند. چنین روشی به طور انفرادی یا گروهی قابل اجرا بوده و معلم در فراهم ساختن وسائل و مقدمات آزمایش، نقش راهنما را ایفا میکند.

فصل چهارم               محاسن روش آزمایشی
فهم بهتر مطالب و نگهدار ی بیشتر آنها در ذهن علاقه
­مند شدن دانش آموزان به فعالیتهای مدرسه، پرورش دقت و تمرکز حواس.

فصل چهارم                            معایب
عدم امکان استفاده در کلیه ی دروس، عدم قابلیت اجرا درکلاسهای پرجمعیت، نیاز به صرف وقت فراوان و احتمالاً هزینه های وسائل مورد نیاز.

فصل چهارم             روش گردش علمی
این روش به دانش آموزان فرصت می
­دهند که از طریق مشاهده اشیا، پدیده ها و امو مختلف، تجربه علمی کسب کنند و قادر گردند مطالب و مفاهیمی را که در کلاس درس مورد بحث قرار می گیرند، بهتر درک نمایند.

فصل چهارم               روش مبتنی بر بحث

 

در این روش، معلم آغازکننده و محرک بحث بوده و هنر وی باید در این باشد که مسئله را به نحوی بیان نماید که دانش آموزان به شرکت در بحث ترغیب گردند. به علاوه، باید سعی کند که این فعالیت مهم آموزشی در انحصار عده معدودی از دانش آموزان قرار نگیرد.

فصل چهارم     محاسن روش مبتنی بر بحث

 

پرورش قدرت بیان، ایجاد توانایی در اظهارنظر، نظم یابی اندیشه، تجمل نظرها یا دیدگاهها و انتقاد دیگران، تشویق دانش آموزان گوشه گیر و خجول به اظهارنظر در حکم و آموختن آداب گفتگو و محاوره ، اشاره کرد.

فصل چهارم                            معایب

 

 

مواردی چون عدم شرکت برخی از دانش آموزان در بحث و منحصر شدن آن گروهی خاص، عدم قابلیت اجرا درکلاسهای پرجمعیت و نیاز به صرف وقت فراوان، قابل ذکر می باشد.

فصل چهارم                   مراحل واحد کار

مقدمه

هدف

فعالیتهای اساسی که شامل:

فعالیتهای جنبی که این مرحله نیز شامل موارد زیر می باشد.

فصل چهارم          فعالیتهای اساسی

 

الف) بازدید و مشاهده

ب ) بحث و گفتگو

ج ) بررسی نکات اجتماعی و اخلاقی

د  ) بررسی نکات بهداشتی و ایمنی

هـ ) زبان آموزی

و  ) آموزش مفاهیم علوم و ریاضی

 

فصل چهارم                فعالیتهای جنبی


الف) بازی

ب  ) کاردستی و نقاشی

ج  ) شعر و سرود

د   )کتاب، قصه و داستان

 

فصل چهارم                       مقدمه و اهداف

 

مقدمه و همچنین اهداف، مطالی هستند که توسط دست اندرکاران تعلیم و تربیت صرفاً برای آگاهی و افزایش اطلاعات مربی در مراحل اولیه هر واحد کار ارائه می گردند .

فصل چهارم            بازدید و مشاهده

 

 

در این مرحله مربی موقعیتی فراهم میاورد که کودکان موضوع واحد کار را (مثلاً اگر پرندگان باشد) از نزدیک ببیند.

فصل چهارم                      بحث و گفتگو

 

بحث و گفتگو جزء لاینفک واحد کار، مادام که آن ادامه دارد می باشد. به عبارت دیگر، بیان و کلام مربی است که در طول اجزای واحد کار، کودک را یاری می کند که سریعتر برای پرسشهای خود پاسخ مناسب را پیدا کند.

فصل چهارم           نکات اجتماعی و اخلاقی
در این مرحله مربی سعی می کند در خلال بحثهای خود و فعالیتهای کودکان توجه آنان را به نکات خاصی معطوف دارد که رعایت آنها ارزشهای اجتماعی رادر کودکان رشد می دهد.

فصل چهارم      نکات بهداشتی و ایمنی

در این مرحله مربی، اگر جناح واحد کار مربوط به پرندگان باشد، با بیان مطالبی مبنی بر اینکه پرندگان خود را تمیز نگه می دارند، رعایت نظافت و بهداشت را برای کودکان گوشزد میکند.

فصل چهارم              ویژگیهای واحد کار

گستردگی هدفها و تنوع مفاهیم

قرار دادن یادگیری کودکان بر اساس علاقه و میزان توان آنان

عدم وجود محدودیت برای پیشرفت کودک

برخورداری کودک از آزادی، به هنگام انجام فعالیتها

قرار دادن سرگرمی و بازی در آموزش و در نتیجه ایجاد و حفظ نشاط کودکان

فصل چهارم            ویژگیهای واحد کار

برخورداری از انعطاف لازم به سبب رعایت رغبتهای فرد

شرکت دادن فعال کودک در واحد کار و عدم ایجاد حالت شنوندگی

بهره گیری و برداشت کودک از موضوع های واحد کار بر اساس توانایی خود

ایجاد هماهنگی بین دانسته های کودک و به کار بستن آنها

فصل چهارم                 ویژگیهای واحد کار

سهیم دانستن کودک در آموزش و انجام کار معینی در هر واحد کار.

مبتنی بودن فعالیتها بر تجربیات خود کودکان.

نزدیکی فعالیتهای کودک به فعالیتهای روزانه  و محیط کار و زندگی.

فصل چهارم                 ویژگیهای واحد کار

در مرکز قراردادن کودک در جریانات اجرای واحد کار و عدم تحمیل چیزی به او در این زمینه.

ارزیابی لازم آموخته های کودک به طور غیر مستقیم.

فصل چهارم         اصول و انتخاب روش تدریس
اصل رشد و آمادگی

اصل رغبت

اصل فعالیت

اصل راهنمایی

فصل چهارم         اصول و انتخاب روش تدریس
اصل موفقیت

اصل استفاده از خواص مختلف

اصل دانستن معلومات لازم و کافی

اصل تفاوتهای فردی

فصل پنجم
روشهای جدید تدریس

فصل پنجم                      روش دالتون

 

روش دالتون که بر اساس فلسفه (اصالت کودک)  پایه گذاری گردیده است، فعالیتهای مدرسه را با احتیاجات بدنی، عقلی، اجتماعی و عاطفی فراگیر هماهنگ و سازگار می کند .

فصل پنجم                  اصول روش دالتون

1 - تشریک مساعی دانش آموزان با معلم به  منظور ایجاد عادت و تحقیق فردی و شخصی و همچنین استقلال در اندیشه

2 - کاهش قابل ذکر استفاده از روشهای تلقینی یا گفتاری

فصل پنجم                  اصول روش دالتون

3- تبدیل کلاس درس به آزمایشگاه به منظور کمک به دانش آموزان که شخصاً به تجربه و خود آموزی روی آورند.

4 -اندیشه درباره حقایق بیش از اندیشه در مورد ظواهر

فصل پنجم                  اصول روش دالتون

5- ایجاد ارتباط و پیوستگی بین افکار و تجارب به منظور سهولت در یادآوری آنها

6- آزاد گذاشتن دانش آموزان به منظور دستیابی به نتایج مطلوب به صورت فردی و شخصی و عدم دخالت در امور جزبه هنگام ضرورت

فصل پنجم                  اصول روش دالتون

7- ایجاد عادت به مطالعه تحلیلی در کودکان

8 - رعایت کامل تفاوت فردی به این منظور که هر دانش آموز متناسب با میزان سطح علمی و عقلی خود با گروه مناسبی فعالیت و همکاری میکند.

فصل پنجم                           فواید روش دالتون

فعالیت دانش آموز به صورت شخصی

2 - مطالعه ای منظم و نحوه ی یادداشت برداری علمی

3 - تحقیق و پژوهش

4 - تشویق و ترغیب

5 - تقویت میل اجتماعی

6 - مسئولیت پذیری

فصل پنجم          محدودیتهای روش دالتون

کودک را خسته می سازد.

2 - تنها معلم بسیار قوی و تربیت شده قادر است . آن را به نحو مطلوب در کلاس خود به کار بندد.

3 - گاه دانش آموزان را به رقابت غیر سازنده برمی انگیزد.

فصل پنجم                 روش مونته سوری

به عقیده این مربی، هدف تعلیم و تربیت، پرورش شخصیت دانش آموزان بوده و بایستی به آنان فرصت داده شود که خود معلم خویشتن باشند و تا حد امکان باید از تدریس مستقیم به آنان خودداری نمود.

فصل پنجم                 روش مونته سوری

دانش آموزان در این روش یاد می گیرند که چگونه شخصاً و بدون نیاز به دیگران به فعالیت و کوشش بپردازند و چگونه انتقاد از خود را یاد بگیرند.

فصل پنجم       اصول روش مونته سوری

1 - در این روش، کلاس درس وجود ندارد.

2 - دانش آموزان در فعالیتهای خود استقلال               دارد.

3 - جدول ساعات روزانه هفتگی وجود ندارد.

4 - تنها انگیزه دانش آموز به فعالیت، احساس             موفقیت است.

فصل پنجم       اصول روش مونته سوری

5 - هر کودک به فعالیت و کاری که علاقه مند             است سرگرم گشته است .

6 - قفسه کوچک کتاب محیط آموزشی قابل حمل و     نقل بوده است.

7 - در این روش اسباب بازیهای آموزشی    خاصی به کار گرفته می شود.

فصل پنجم               فواید روش مونته سوری

1 - شخصاً نوع فعالیت دلخواه خود را انتخاب کنند.

2 - ابتکار از خود نشان دهند.

3 - برای خود احترام قایل شوند.

4 - به خود اعتماد پیدا کنند.

5 - عادت به کار و احترام به آن را در خود پرورش دهند.

فصل پنجم                         روش دکرولی
دکرولی  روش خویش را بر اساس اصول نوین آدرسی در کالج ها یا دانشگاهها به 15 الی 30 قسمت تقسیم میکرد. هر دانشجو به مطاله بخشی از آن پرداخته و سپس آن را امتحان می دهد. در صورت موفقیت در امتحان، بخش بعدی را شروع می کند.

فصل پنجم                            اساس کار

پیشرفت بر اساس توان فردی

یادگیری در حد تسلط

تدریس خصوصی

راهنمای مطالعه

فصل ششم

الگوهای تدریس

فصل ششم              اهداف رفتاری

- عوامل موثر در ایجاد یادگیری را ذکر کند.

- الگوی تدریس را تعریف نماید.

- عوامل موثر در افزایش کارایی فعالیتهای آموزشی معلم را نام ببرد.

- ماهیت ارتباط بین معلم و دانش آموز را توضیح دهد.

 

فصل ششم              اهداف رفتاری

- منابعی را که الگوهای تدریس بر اساس آنها تدوین شده اند، نام ببرد.

- الگوی پیش سازمان دهنده را تعریف کند.

مفهوم سازمان را توضیح دهد.

- مفهوم یادگیری معنی دار را بیان نماید.

- دیدگاه افلاطون را نسبت به افراد جامعه بیان نماید.

فصل ششم              اهداف رفتاری

- مفهوم قدیمی و امروزی آموزش فرد مداری را مقایسه نماید.

- مراحل الگوی مشکل گشایی را به ترتیب نام ببرد.

- ویژگیهای مسئله در الگوی مشگل گشایی را نام ببرد.

- هدف مهم از به­کار گیری الگوی شکل یابی را بیان نماید.

فصل ششم               محیط یادگیری مناسب
شخصیت معلم

زمینه تحصیلی و تجربی و چگونگی روابط اجتماعی دانش آموز و اهمیت موضوع درسی نظام آموزش و پروش جامعه‌ی معلم و دانش آموزان

فصل ششم              الگوی تدریس
الگوهای تدریس به معلم کمک می کند تا در نیل به هدفهای آموزش از روشهای مناسب و مطمئنی بهره گیرد. خصوصاً برای رسیدن به هدفهای تربیتی، الگوهای تدریس کمکهای شایان توجه به معلمان می نمایند.

فصل ششم           مراحل افزایش فعالیتهای                                              آموزشی
تعیین مراحل تدریس

2 - تعیین چگونگی فعالیت معلم در برابر فعالیتهای دانش آموزان

3 - تعیین نوع و ماهیت ارتباط بین دانش آموزان در فرایند تدریس

4 - تعیین منابع و شرایط لازم برای تدریس

فصل ششم         اهمیت الگوهای تدریس
نگرشی که دانش آموزان در مدرسه کسب میکنند در رشد عاطفی، روان و اجتماعی ایشان بسیار موثر میباشد. از این رو معلمان میتوانند با بکارگیری الگوهای مناسب تدریس، مهارتها و نگرشهایی مانند مسئولیت پذیری، استقلال علم وخودآموزی را در دانش آموزان پرورش دهند.

فصل ششم          الگوی پیش سازمان دهنده
این الگو  بر اساس نظریه آزوبل شکل گرفته است. به اعتقاد وی شناخت در هر زمینه ای باید سازمان یافته باشد.

فصل ششم      الگوی پیش سازمان دهنده
در محیط های آموزشی منظور از پیش سازمان دهنده، مفهوم یا مطلب یا موضوعی است که  به وسیله آن قسمتها و مطالب مختلفی که رشته ای از دانش را تشکیل می دهد، با نظامی خاص سازمان یابند و در ذهن جای گیرند.

فصل ششم      مبنای الگوی پیش سازمان                                      دهنده

1 - مفاهیم موجود در هر درس،  مباحث ویژه ای را به وجود می آورندکه در مجموع به آنها دانش گفته می شود.

 

 

فصل ششم               مبنای الگوی پیش                                           سازمان دهنده

2 - در این الگو، ساخت هر رشته­ای از دانش بر اساس سلسله مراتب شکل می گیرد و ترتیب و توالی مفاهیم در این سلسله مراتب به گونه ای است که مفاهیم کلی، قبل از مفاهیم جزئی تدریس می شوند.

فصل ششم        مبنای الگوی پیش                                     سازمان دهنده

3 - مفهوم و مطلبی را که در نظر است در یک رشته تحصیلی به دانش آموزان یاد داده و بایستی با سایر مفاهیم و مطالب آن رشته که از قبل در ذهن آنان به وجود آمده است، مرتبط ساخت.

فصل ششم            مبنای الگوی پیش                                   سازمان دهنده

مطالب کلی را از مطالب جزئی تمیز دهد.

مطالب مورد تدریس را به عنوان عناصر جداگانه از هم در نظر نگیرد.

به کارگیری مهارتهای دیگری را که برای به کار بستن درست الگوی پیش­سامان دهنده لازم است.

فصل ششم              الگوی فرد مداری
الگوی فردمداری به نوشته جمهوری در اصل با یکی از قد یمی ترین شیوه های آموزشی ارتباط داردکه از همان آغاز پیدایش فرهنگ یونان باستان متداول بوده است.

فصل ششم            الگوی مشکل گشایی
یادگیری در انسان به صورتهای مختلف انجام میشود:

گاهی یادگیری از راه تقلید رخ می دهد، همچنین در مواقعی یادگیری  بر اساس آزمایش و خط انجام می شودو سرانجام، شکل دیگری از یادگیری وجود دارد که در آن فرد ابتدا با مشکل یا پرسشی روبرو می گردد. 

فصل ششم            الگوی مشکل گشایی
گاه اطلاعاتی درباره آن جمع آوری می کند. به دنبال آن فرضیه ها یا راه حلهایی را پیشنهاد مینماید و آنها را به معرض آزمایش می گذارد. نهایتاً بر اساس نتایج به دست آمده نتیجه گیری میکند، چنین برداشتی شالوده و اساس الگوی مشکل گشایی را تشکیل می دهد.

فصل ششم            مراحل پنجگانه الگوی                               مشکل گشایی 
1 - طرح مشکل

2 - فرضیه سازی

3 - نتیجه گیری

4 - تعمیم و کاربرد نتایج

فصل ششم           الگوهای جدید تدریس
امروزه تدریس خوب به مفهوم یاری به خوب یادگرفتن دانش آموزان است و روشهای مختلف فعال سری تدریس، ازار مفیدی برای ایجاد یادگیری معنا دار در دانش اموزان به شمار می روند.

فصل ششم      خانواده های اصلی الگوهای                                  تدریس

1 - خانواده‌ی الگوهای اطلاعات پردازی

2 - خانواده‌ی الگوهای احتماعی

3 - خانواده‌ی الگوهای انفرادی

4 - خانواده‌ی الگوهای سیستمهای رفتاری

فصل ششم     خانواده‌ی الگوهای اطلاعات -                                پردازی

 

 

در این گونه، الگوهای متنوعی وجود دارد که همگی بر توانایی دانش آموزان برای جستجو و تسلط بر اطلاعات وآزمون فرضیه ها و استفاده از آموخته ها در خواندن و نوشتن وکشف خود و دنیای پیرامون خویش می افزایند.

فصل ششم         الگوی دریافت مفهوم

 

این الگو به منظور آموزش مفاهیم و کمک به یادگیری موثرتر آنها تدوین گردیده و برای ارائه‌ی اطلاعات سازمان یافته از موضوعهای بسیارگسترده به دانش آموزان در هر مرحله از رشد، روشی کار آمد می باشد.

فصل ششم          الگوی تفکر استقرایی

 

 

نظریه پرداز معروف الگوی استقرایی هیلدا تابا  می باشد. این الگو نیز فرایند اطلاع رسانی تبادل دانش میان معلم و دانش آموز تاکید دارد. به نظر تابا، رشد جریانهای فرهنگی و فکری به طریق استقرایی بهتر صورت می گیرد.

فصل ششم           الگوی بدیعه پردازی

 

 

نماینده الگوی بدیعه پردازی ویلیام گوردون می­باشد. این الگو در آغاز به منظور استفاده «گروههای خلاقیت» در زمینه­های صنعت به وجودآمد و ویلیام گوردون آن را برای استفاده درآموزش ابتدایی و مقطع متوسطه تطبیق دارد.

فصل ششم     هدف اصلی الگوی بدیعه -                                             پردازی

 

 

آن است که از طریق استفاده از قیاسها، دانش آموزان را به کاوش در تفکر استعاره ای هدایت کند و با کمک به آنان از طریق گسترش افقهای فردی و اجتماعی و بر هم زدن سنتهای متداول، به افزایش تفکر خلاق و مشکل­گشایی ایشان بپردازد.

فصل ششم            الگوی یادگیری اصل
از جمله صاحبنظران این الگو می توان از روبرت گانیه نام برد. در این الگو به یاددادن و یادگرفتن اصول و قوانین اهمیت ویژه‌ای داده می شود.

فصل ششم             گانیه

معتقد به  سلسله مراتب در یادگیری بوده و اظهار می دارد که یادگیری انواعی دارد که به ترتیب و بر اساس نظم منطقی در انسان ظاهر می­شود، به نحوی که ساده ترین و اولین نوع یادگیری انسان « یادگیری علامتی» و پیچیده ترین نوع یادگیری، یادگیری حل مسئله است.

فصل ششم       الگوی کاوشگری علمی

 

نماینده الگوی کاوشگری علمی جوزف شاب می­باشد . این الگو، دانش آموزان را از ابتدای کار وارد فرایند علمی کرده و به آنان در گردآوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل داده ها، بررسی فرضیه ها و نظریه ها وتدبر و تفکر بر ماهیت ساخت دانش کمک می کند .

فصل ششم    هدف الگوی کاوشگری علمی

ایجاد روحیه‌ی علمی و توانایی کاربرد روش تحقیق در موقعیتهای گوناگون است. به عقیده شاب وقتی که طرز تفکر یک گیرنده علمی شد، می تواند این توانایی را در موارد گوناگون به کار گیرد.

فصل ششم     خانواده‌ی الگوهای اجتماعی

الگوهای این خانواده بر تشکیل یک گروه یادگیری تاکید داشته و اعتقاد بر این است که وقتی افراد با هم کار می­کنند یک انرژی جمعی به نام سینرژی ( هم‌افزایی) تولید می شود.

فصل ششم      مقاصد چند گانه‌ی الگوهای                          خانواده اجتماعی

افزایش مهارت اجتماعی

فراهم کردن رویکردهایی برای بررسی ارزشهای اجتماعی

رشد خود شکوفایی و سرانجام

تسهیل یادگیری تحصیلی

فصل ششم         خانواده‌ی الگوهای انفرادی
1 - الگوی تدریس غیر مستقیم

2 - الگوی خود شکوفایی

فصل ششم        الگوی تدریس غیر مستقیم

 

در سطح بسیار کلی (و کمتر معمولی) به عنوان الگوی مبنا برای اجرای همه برنامه­های آموزشی و پرورشی.

در ترکیب با سایر الگوها به منظور حصول اطمینان از برقراری ارتباط با دانش آموزان .

هنگامی که دانش آموزان به طور مستقل پروژه‌های مطالعه‌ی انفرادی و مشترک را تهیه می کنند.

فصل ششم        خانواده الگوهای رفتاری
1 - الگوی یادگیری تسلط یاب . بنیامین بلوم

2 - الگوی یادگیری اجتماعی

فصل ششم               الگوهای منتخب

الگوی یاد سپاری

الگوی تفکر استقرایی
3 .
الگوی دریافت مفهوم

فصل ششم        الگوی یاد سپاری

 

مراحل تدریس الگوی یادسپاری عبارت است از:

توجه به مطالب با استفاده از فن خط کشیده در زیر مطالب، فهرست کردن و غور کردن در مطالب

فصل ششم        الگوی یاد سپاری

ایجاد ارتباطات از طریق فنون کلمه‌ی کلید و کلمه‌ی جایگزینی

بسط تصاویر حسی

تمرین و یادآوری به قصد یادگیری کامل

فصل ششم           الگوی تفکر استقرایی

مهمترین کاربرد این الگو بهبود ظرفیت تفکر است. در بهبود ظرفیت تفکر از دانش ازما خواسته می­شود تا اطلاعات بسیاری را به درون ذهن خود آورده و بپرورانند

فصل ششم               مراحل تدریس این الگو

تکوین مفهوم

تفسیر مطالب

کاربرد اصول

فصل ششم

نام الگو:  تفکر استقرایی

کلاس: دوم ابتدایی

موضوع:  طبقه بندی دانه‌ها

فصل ششم       الگوی دریافت مفهوم

مراحل الگوی دریافت مفهوم به شرح زیر است:

عرضه مطالب و شناسایی مفهوم

آزمون دستیابی به مفهوم

تحلیل راهبردهای تفکر

مهارتهای تدریس

فصل هفتم  
     
زمان اجرای فعـا لـیت های آموزشی
 مهارتهای پیش ازتدریس(مرحله‌ی فعالیتهای              طراحی و برنامه ریزی)

  مهارتهای ضمن تدریس( مرحله‌ی اجرا)

  مهارتهای بعدازتدریس(مرحله‌ی          ارزشیابی(

فصل هفتم               مهارتهای پیش از تدریس

1 - انتخاب هدفهای درس

2 - تعیین روشهای مناسب تدریس

3 - مشخص ساختن نظام ارزشیابی

فصل هفتم        مهارتهای تدریس
1 - آماده سازی ذهنی دانش آموزان

2 - ارائه‌ی مطالب

3 - تاثیر بر فعالیتهای گروهی

فصل هفتم         مهارتهای بعد از تدریس
1 - سنجش میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

2 - تهیه‌ی آزمونها

3 - تفسیر نتایج آزمونها

فصل هفتم          ایجاد ارتباط صحیح
برقراری ارتباط صحیح با دانش آموزان کلاس یکی از مهمترین مهارتهای معلم به شمار می رود. بدین جهت وی می بایستی بیش از هر مهارت دیگری در پرورش و گسترش آن کوشا باشد.

فصل هفتم        عوامل مخل و مزاحم در                                     کلاس درس
الف) حرکت معلم در کلاس به هنگام تدریس و ثابت نبودن در یک جا

ب) تمرکز بخشی دانش آموزان از طریق نمونه‌های کلامی و غیر کلامی

فصل هفتم        عوامل مخل و مزاحم در                                 کلاس درس
ج) تغییر شکل دادن به رابطه متقابل خود ودانش آموزان در کلاس

د ) سکوت و قطع فعالیت آموزشی برای چند              لحظه

ه‍ ) استفاده از حواس مختلف دانش آموزان در آموزشی

فصل هفتم              نقش صدا و بیان معلم

صدای جالب و صمیمی معلم و بیان دلنشین و رسای او نقش بسزایی در برقراری ارتباط بین معلم و دانش آموزان ایفاد می کند. که اگر مورد غفلت واقع شود میزان بهره گیری از فرایند آموزشی به میزان قابل توجهی کاهش می یابد .

فصل هفتم     آماده سازی ذهنی دانش آموزان
معلم باید با استفاده از مقدمه‌ای مناسب، زمینه یادگیری هر چه بیشتر دانش آموزان را فراهم سازد. چنین مقدمه‌ای موجب می گردد که افکار دانش آموزان از مشغولیات قبلی جدا شده و به موضوع درس جدید با فعالیتهای آموزشی تازه جلب گردد.

فصل هفتم                 مهارت پرسش

طرح پرسشهای مناسب برای دانش آموزان و دریافت پاسخهای مطلوب از آنان، مهارتی است که معلمان به هنگام ارائه‌ی مطالب آموزشی خود به آن نیاز مبرمی دارند زیرا مناسب پرسش کردن یعنی مطلوب درس دادن ومعلم قادر می گردد دانش آموزان را به سوی یادگیری مطلوب سوق دهد.

فصل هفتم        نکاتی در طرح پرسشها

 

1 - پرسشها نباید صرفاً مبتنی بر سنجش حافظه و       معلومات باشد.

2 - پاسخ پرسشها نباید به صورت بلی یا خیر باشد

3 - باید برای دانشآموز به منظور پاسخ دادن وقت         کافی در نظر گرفت.

4 - دنش آموزان باید از طریق سوالهای پیگیر به           سوی نتیجه مورد نظر سوق داده شوند.

فصل هفتم        نکاتی در طرح پرسشها

5 - کلیه دانش آموزان در پاسخگویی به پرسشها به طور یکسان شرکت داده شوند.

6 - پرسشها باید به صورتی مطرح گردند که دانش آموزان برای پاسخگویی به آنها به تفکر بپردازند.

7 - پرسشهایی که خارج از موضوع درس مطرح میشوند باید در جهت درس هدایت گردند.

فصل هفتم                مهارتهای غیرگفتاری

استفاده از علائم، قراردادها و حرکات خاص همانند پرسش و پاسخ مناسب، در جلب توجه و دقت دانش آموزان به فعالیتهای آموزشی، موثر بوده و نقش بسزایی در میزان یادگیری آنان ایفا می کنند.

فصل هفتم     نمونه‌هایی از ارتباط غیرگفتاری
لبخند زدن

اشاره با چشم

بالا بردن ابروان به علامت پاسخ منفی

بالا بردن دست به علامت داشتن سوال

تکان دادن انگشتان

تکان دادن سرو دست

فصل هفتم     نمونه‌هایی از ارتباط غیرگفتاری
زیر چشمی نگاه کردن

ضربه زدن به تابلو یا روی میز

قیافه متفکرانه به خود گرفتن

نهادن دست بر روی گوش به علامت دقت و توجه

اخم کردن

فصل هفتم                 مفهوم توضیح
توضیج به مفهوم روشن کردن مشکل درسی دانش آموز توسط معلم به هنگام ارائه‌ی مطلب به منظور درک بهتر آن، آمده است.

فصل هفتم                   مهارت توضیح
توضیح خوب مطالب، می تواند شنونده را بر سر شوق آورد. به خصوص اگر این شنونده یک دانش آموز در کلاس درس باشد. معلمان با تجربه و کارآزموده، زمینه کار را چنین فراهم می سازند که دانش آموزان قادر گردند در موقعیتهای مختلف مطالب را به خوبی توضیح دهند.

فصل هفتم              مهارت تشویق و تنبیه

تشویق و ترغیب یکی از مهمترین اصول آزمایش شده روان‌شناسی تجربی است که در سالهای اخیر معلمان در کلاس درس برای تدریس بهتر به استفاده از آن روی آورده اند.

فصل هفتم              تشویق در کلاس

1 - گفتاری (خیلی خوب )

2 - غیر گفتاری (لبخند زدن )

3 - اصواتی (آهان، هان)

فصل هفتم            ویژگیهای تشویق

 

به موقع و به طور مرتب در کلاس درس حضور یابد.

2 - با دقت به توضیحات معلم گوش دهد.

3 - با جدیت تمام، تکالیف محوله را انجام دهد.

فصل هفتم            ویژگیهای تشویق

4 - با شوق زیاد به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در زمینه‌ی مطالب درسی خود بگردد.

5 - در نتیجه، پیشرفت چشمگیری نصیب وی گردد.

فصل هفتم           تنبیه در قرون وسطی
در قرون وسطی با این تصور که به هنگام تولد کودک، شیطان در جسمش جلوه نموده و علت شرارت و شیطنت کودک بدان سبب است، تنبیه کردن کودک برای خارج کردن شیطان از جسمش رایج بود که این امر تا زمان حاضر نیز در بسیاری از خانوده ها و مدارس ادامه پیدا کرده است.

فصل هفتم                   دیدگاه انتقامی

در آن تنبیه صرفاً به معنای انتقام گرفتن مورد استفاده قرار گرفته و از لحاظ تربیتی کاملاً بی ارزش است.

فصل هفتم                دیدگاه تادیبی

در آن فرد وادار می شود به منظور کسب احترام و حیثیت در نزد افراد جامعه، بکوشد. از این رو، به خاطر دستیابی به ارزشهای لازم و حفظ شخصیت خود، از هر نوع علم خیالبافی دوری می جوید.

فصل هفتم                دیدگاه پیشگیری

ر اساس این دیدگاه، با ایجاد ترس و تهدید، زمینه‌ای مهیا می گردد تا از خطاکاری فرد جلوگیری به عمل آید و گاه با تنبیه کردن وی در حضور دیگران موجبات عبرت  فراهم آورده می شود.

فصل هفتم                 دیدگاه ریشه‌ یابی

بر طبق این دیدگاه هر گونه خطا و خلاف عللی دارد و تا هنگامی که آن علل ناشناخته بماند احتمال خطا و خلاف وجود خواهد داشت. لذا در این شیوه کشف علل رفتار و طریق رفع آنها دارای اهمیت بسزایی می باشد.

فصل هفتم              خطرات تنبیه

کاربرد هر گونه تنبیهی می تواند به رابطه‌ی معلم- شاگرد آسیب شاید دائمی برساند.

کودک ممکن است برای اجتناب از تنبیه به راهبردهایی نظیر دروغگویی متوسل شودکه نه تنها برای رشد بلند مدت شخصیت کودک بالقوه زیانبار است، بلکه بی اعتمادی بین معلم و شاگرد را سبب می شود.

فصل هفتم              خطرات تنبیه

تنبیه این درس نامطلوب را به کودک می آموزدکه قوی می تواند ضعیف را به مجازات برساند.

انضباط به مفهوم رعایت صحیح روابط اجتماعی با توجه به مقررات و سنن و ارزشهای تربیتی آمده است با این شرط که فعالیتهای هیچ یک از دانش آموزان کلاس با حق اختلال در جریان تعلیم و تربیت نگردد.

فصل هفتم            عوامل بی انضباطی

1 - وضع جسمانی، چون رشد ناموزون

2 - زمینه های کاری و احساسی و ذهنی

3 - عوامل اجتماعی، نظیر معاشرت با بدان

4 - عوامل فیزیکی و روانی، چون وجود محیطهای        خفقان آور

فصل هفتم      نقش معلم در ایجاد انضباط
1 - درک عمیق از مفاهیم و عناصر اصلی  تعلیم و     تربیت

2 - لیاقت و کاردانی در قضاوت صحیح

3 - تقویت و تایید شخصیت دانش آموزان

فصل هفتم              قوانین فونتانا
1 - کلاس را علاقه‌مند کنید

2 - منصف باشید

3 - شوخ طبع باشید

4 - وقت شناس باشید

5 - از خشم اجتناب کنید

6 - از خودمانی شدن بیش از اندازه پرهیز کنید

فصل هفتم             قوانین فونتانا

 

7- برای قبول مسئولیت به کودکان فرصت دهید .

8 - توجه کلاس را متمرکز کنید .

9 - از تحقیر کودکان پرهیز کنید .

10- هشیار باشید .

11- ا ز واژه های مثبت استفاده کنید .

12- به خودتان اطمینان داشته باشید .

فصل هفتم     مهمترین هدفهای مطالعه از                  نظر متخصصان

 

1 - برانگیختن ابتکار و ذوق دانش آموزان

2 - استقلال در کار و احساس مسئولیت

3 - ازدیاد تجارب دانش آموزان

4 - استفاده صحیح از اوقات فراغت

5 - گسترش فعالیتهای آموزشی از مدرسه به خانه

فصل هفتم     پرورش جنبه های گوناگون            دردانش آموز

 

 

1 - جنبه‌ی خلاقیت

2 - جنبه‌ی کاربردی

3 - جنبه‌ی مهارتی

فصل هفتم               جنبه مهارتی

 

 

1 - تمرینات را در حد توانایی دانش آموز انتخاب نموده و به این وسیله در آنان ایجاد رغبت کند.

2 - انجام تمرین و تکرار را روی نقاط ضعف دانش آموزان متمرکز گرداند.

3 - تفاوتهای فردی را در نظر داشته باشد.

فصل هفتم           مهارت جمع بندی

 

 

جمع بندی به آن دسته از فعالیتها اطلاق میشود که به وسیله معلم طراحی می گردد تا با کمک دانش آموزان کلاس، آنچه را وی به عنوان محتوا برای رسیدن به هدفی ارائه داده است به نتیجه‌ای مناسب و پایانی مطلوب برساند.

فصل هفتم               عدم جمع‌بندی

 

 

 

بدون جمع بندی که معمولاً در کلاس به قصد آموزش و یادگیری صورت می گیرد، آگاهی از میزان تسلط دانش آموزان بر مطالب ارائه شده میسر نخواهد بود.

فصل هفتم      ویژگیهای جمع بندی

 

1 - متمرکز ساختن حواس دانش آموزان بر مطالب  آموخته شده

2 - پایان بخشیدن به یک واحد کاری مختصر یا طولانی

3 - آسان سازی، یادگیری مفاهیم یا اصول جدید

4 - ایجاد حس موفقیت و کسب مهارت در دانش آموزان

فصل هفتم              اساس جمع بندی

 

 

1 - خلاصه کردن

2 - تمرین

فصل هفتم         مهارت دادن تکلیف شب

 

تکلیف شب یا تکالیف شب یا تکالیف خانه آن دسته از فعالیتها را شامل می گردد که در راستای یادگیریهای کلاسی به منظور انجام و تمرین آنها در خارج از مدرسه برای دانش آموزان تعیین می گردد.

فصل هفتم       دیدگاهها در زمینه تکلیف شب

 

برخی از متخصصان دادن تکلیف شب یا خانه را ضروی نمی دانند. به نظر آنها یادگیریهای انجام شده در کلاس، در بسیاری از موارد، برای دانش آموزان کافی است.

فصل هفتم         دیدگاهها در زمینه تکلیف شب

بعضی از متخصصان بر دادن تکالیف متعدد و زیاد اصرار ورزیده و بر این باورند که تکلیف شب یا خانه یکی از مهمترین فعالیتهای دانش آموزان به شمار می رود.

گروهی از متخصصان تکلیف شب یا خانه را ضروری شمرده بر کیفیت میزان و نوع توجه و دقت خاصی نشان می دهند.

فصل هفتم           اهداف تکلیف شب از دید                                              دکتر اپستاین

1 - تمرین به منظور افزایش سرعت و مهارت

2 - مشارکت به منظور افزایش درگیری دانش آموز با فعالیتهای یادگیری

3 - رشد فردی با هدف پرورش حس مسئولیت، اعتماد به نفس، صداقت، پشتکار و قدرت برنامه ریزی و سازمانبندی در دانش آموز

فصل هفتم           اهداف تکلیف شب از دید                                              دکتر اپستاین

 

4 - گسترش روابط متقابل والدین و فرزند در امر یادگیری

5 - آگاه ساختن والدین از آنچه در کلاس درس می گذرد

6 - هشدار به دانش آموز و نیز یادآوری انتظاراتی که معلم از وی در زمینه های درسی و رفتاری دارد

فصل هفتم              تکالیف شب یا خانه

 

1 - تکالیف باید مطابق استعداد و علاقه‌ی دانش­آموز و در راستای نیازهای او تعیین گردند

2 - در دادن تکلیف، همواره باید ابتکار و خلاقیت دانش آموز مد نظر باشد

3 - چنانچه قسمتی از تکالیف خانه یا شب به صورت همگانی و یکسان تعیین شود. پسندیده است که بخش دیگری بر اساس نیازهای هر دانش آموز تعیین گردد

فصل هفتم              تکالیف شب یا خانه

 

4 - تکالیف شب نباید در حد و اندازه‌ای تعیین گردند که تمام وقت دانش آموز را به خود اختصص دهند، به خصوص در دوره راهنمایی و دبیرستان که چندین معلم تدریس دروس مختلف را به عهده دارند، در این صورت، تبادل نظر و هماهنگی بین معلمان یک ضرورت می باشد

فصل هفتم               تکالیف شب یا خانه

 

5- سرپرستی و بررسی تکالیف انجام شده امری لازم بوده و بایستی کار دانش­آموز به طور دقیق مورد ارزیابی قرار گیرد

6 - تکالیف شب یا خانه نباید جنبه تحمیلی داشته یا به صورت یک جریان ماشینی و مکانیکی درآید

فصل هفتم              تکالیف شب یا خانه

 

7 - نحوه‌ی برخورد و دیدگاه معلم در دادن تکالیف به دانش آموزان نباید به صورتی جلوه کند که موجب  اضطراب و هیجان آنان گردد

8 - تکالیف شب یا خانه ممکن است به صورت الزامی و یا انتخابی، مشخص و تعیین گردند

فصل هفتم               تکالیف شب یا خانه

 

9 - معلمان در دادن تکلیف به دانش آموزان باید ترتیبی اتخاذ کنند که آنان مجبور نگردند برای انجام آنها به افراد خانوده متوسل شوند.



فصل هفتم                فصل هشتم

 

 

ارتباط و نقش آن در تدریس

فصل هشتم               واژه‌ی ارتباط

 

1 - انتقال و انتشار آگاهیها و اندیشه ها

2 - ایجاد پیوستگی اجتماعی

3 - اشتراک فکری و همکاری عمومی

فصل هشتم                   ارسطو

 

 

ارتباط را عبارت از جستجوی یک راه و روش با استفاده از امکانات موجود به منظور ترغیب افکار و عقاید می داند.

فصل هشتم                هدف ارتباط

 

 

وی هدف ارتباط را بیشتر به صورت گسترش دامنه انگیزه های پایدار بخش برای گیرندگان پیام عنوان می کند.

فصل هشتم              ادوین امری

 

 

ارتباط را عبارت از فن انتقال اطلاعات و افکار و رفتارهای انسانی از شخصی به شخص دیگر می داند.

فصل هشتم              شانون و ویور

 

 

 ارتباط را معرف تمام جریانهایی می داند که به وسیله‌ی آن یک اندیشه می تواند اندیشه‌ی دیگر را تحت تاثیر قراردهد.

فصل هشتم            ساروخانی

 

 

به نقل از دانشمندان علوم اجتماعی ارتباط را به مفهوم تکامل اجتماعی به کار برده و آن را منشا فرهنگ و عامل ارتقای انسانی ذکر کرده و عدم آن را به معنای سکون نسبی در حیات انسانی و مانع هر نوع تعالی اجتماعی عنوان نموده است .

فصل هشتم              فن آوران آموزشی

 

 

ارتباط عبارت است از فرایند انتقال پیام از فرستنده پیام به گیرنده‌ی پیام مشروط بر آن که محتوای پیام مورد نظر فرستنده پیام به گیرنده پیام منتقل گردد و بر عکس

 

فصل هشتم              انواع ارتباط

 

 

ارتباط مستقیم

ارتباط غیرمستقیم

ارتبط جمعی

فصل هشتم

 تــوجـه :

 

فصل هشتم         مدل ارتبط لسول

 

 چه کسی

 چه می گوید

 به چه کسی

 در چه شرایطی

 از چه راهی

 با چه تاثیری

فصل هشتم     مدل ارتباطی در انطباق با                                   کلاس درس

 

1 - چه کسی؟ ( معلم)

2 - چه می گوید؟ ( متن درس)

3 - به چه کسی؟ ( دانش آموز یا دانش آموزان)

4 - در چه شرایطی ؟(کلاس درس)

5 - از چه راهی؟ ( گفتار شفاهی، فیلم، انجام آزمایش)

6 - با چه تاثیری؟ ( نمره های امتحانات وسط یا پایان دوره )

فصل هشتم           عناصر ارتباط

 

 

1 - منبع پیام

2 - پیام

3 - گیرنده پیام

فصل هشتم             بازخورد

 

بازخورد ،عبارت است از فرایند یا عکس العملی که گیرنده پیام پس از تفسیر و ارزیابی پیام، از خود نشان می دهد و مجدداً آن را به صورت پیام به فرستنده‌ی پیام ارسال می دارد.

فصل هشتم   موانع شناخته و ناشناخته شده                            در جریان ارتباط

 

1 - عدم آگاهی معلم از سطح درک دانش آموزان

2 - بحثهای شفاهی طولانی

3 - جالب نبودن پیام

4 - رویایی شدن

5 - عوامل فیزیکی نامناسب

فصل هشتم              هدف معلم

 

 

1 یاد دادن اطلاعات و معلومات

2 - آموختن مهارت

3 - تغییر طرز فکر و نگرش

فصل هشتم        هدف و روش ارتباط

شناخت

انتقال

تاثیر

کنترل و هدایت

عوامل دگرگونی هدفها

تکوین نظام آموزشی

توسعه‌ی فنآوری ارتباطات

فصل هشتم         روشهای ارتباطی

 

 

1 - ارتباط ارادی و ارتباط غیر ارادی

2 - ارتباط رسمی و ارتبط غیر رسمی

3 - ارتباط کلامی و ارتباط غیرکلامی

4 - ارتباط یک طرفه و ارتباط دو طرفه

فصل نهم

 

ویژگیهای شایسته‌ی معلم

فصل نهم                     تیپ شناسی معلمان1

 

الف) معلمان فراگیرنگر
1.   فراگیرنگر فردی

فراگیرنگر جمعی

 

ب) معلمان درس نگر
1 .   درس نگرعلمی

2 .   درس نگر فلسفی

فصل نهم           معلم فراگیرنگر فردی

 

این نوع معلم به خصوصیات انفرادی دانش آموزان توجه نشان داده و به شناخت فردفرد آنان اهتمام ورزیده و سپس با هر یک متناسب با ویژگیهای فردی او رفتار میکند.

فصل نهم             فراگیرنگر جمعی

 

این گونه معلمان توجه خود را بیشتر معطوف به جمع دانش آموزان و نه تک­تک آنان کرده و مایلند بدانند که در مورد تربیت کودکان و نوجوانان، روانشناسی پرورشی یا روانشناسی کودک و نوجوان به چه مفاهیم و اصولی اشاره داشته تا از آنها در پیشرفت کلی دانش آموزان استفاده کنند.

فصل نهم              درس نگر علمی

 

 

این نوع معلمان بیشتر شیفته ی رشته های علمی بوده و سعی آنان بر این است که روز به روز دایره ی علم و دانش خود را افزایش دهند. بدین سب به علت وسعت اطلاعات، توجه دانش آموزان را به سهولت به سوی خود جلب می کنند .

فصل نهم                 درس نگر فلسفی

 

معلمان به درس بیشتر از دانش آموزان اهمیت می دهند اما به دلیل آنکه اکثراً مسائل اجتماعی و اخلاقی را در کلاس درس مطرح می سازند، کلاسهایشان گیرایی خاصی پیدا کرده و مانند مغناطیس دانش آموزان را جذب می کنند به طوری که آنان این گونه معلمان را به راحتی الگوی زندگی خود قرار می دهند.

فصل نهم                 معلم اقتدار طلب

 

 

معلمان اقتدارطلب کسانی هستند که دوست دارند بر دیگران تسلط داشته و همه چیز مطابق میل و اراده ی آنان باشد. از این رو، در جزئیات تدریس و رفتار دانش آموزان دخالت می کنند.

فصل نهم                 معلم رفاقت طلب

 

 

معلمان رفاقت طلب بر خلاف اقتدار طلب، از امر و نهی و رهبری صریح چشم می پوشند. آنان دانش آموزان را از آزادی فراوان برخوردار کرده و به ایشان مجال می دهند تا خود مسائل گوناگون را دریابند و درباره ی آنها تصمیم بگیرند.

فصل نهم مشهورترین پژوهش موجود در                    زمینه شخصیت معلم

 

 

در سال 1960 به وسیله  رایانز  درا یالات متحده انجام شد. وی با تدوین مقیاس درجه بندی مخصوصی برای ارزیابی ویژگیهای معلم  دریافت که معلم فوق فردی گرم، درک کننده، صمیمی، مسئول، منظم، خلاق و پرشور و شوق است.

فصل نهم           ویژگیهای مورد نیاز معلم

 

 

1 - دارار بودن معرفت و مهارت در فعالیتهای شغلی

2 - عرضه کردن معرفت و مهارتهای خود در کلمات و اشکلاتی که برای دانش آموزان قابل فهم باشد

3 - علاقه مندی به رشد و تکامل کودکان

فصل نهم           ویژگیهای مورد نیاز معلم

 

4 - محترم شمردن آزادی، رشد و پیشرفت همه ی  دانش آموزان و اعتقاد به این که آنان میتوانند پیشرفت کنند. البته این امر در صورتی ممکن خواهد بود که خود معلم پیوسته در حال پیشرفت باشد.

- افزایش معلومات و مهارتهای خود به صورت مستمر

- برقراری روابط دوستانه با افراد اجتماع و سازگار ساختن خود با آداب و رسوم محلی

فصل نهم           ویژگیهای مورد نیاز معلم

 

7- اعتقاد به استدلال در امور و توانایی بررسی و تجزیه و تحلیل مشکلات و مسائل شخصی، اجتماعی و تربیتی

- صادقانه دوست داشتن کودکان از هر طبقه و در هر شرایط

- ارزشیابی فعالیتهای خود و دانش آموزان بر حس مقتضیات زندگی و اصلاح فعالیتهای نامطلوب

10- مهارت در همکاری با دیگران( قاسمی پویا، بدون تاریخ)

 

فصل نهم           صفات معلم خوب

 

1 درباره ی موضوعی که تدریس می کنند اطلاعات کافی دارند .

2 - در تدریس حالت رسمی به خود نمی گیرند و نحوه تدریس شان به صورت سخت گفتن معمولی است .

3 - می توانند دنیا را از چشم دانش آموزان هم ببینند.

4 - نسبت به موقعیت های گوناگون انعطاف پذیرند .

فصل نهم           صفات معلم خوب

 

5- علاقه مند به آزمایش و بررسی یافته های جدیدی هستند .

6 - بیشتر به آموزش انفرادی می پردازند، یعنی به فرد و تفاوتهای فردی توجه دارند.

7 - به خوبی می توانند موادی را برای مطالعه انتخاب کنند .

فصل نهم           صفات معلم خوب

- در موقع آموزش از مهارتهای غیرکلامی چون تکان دادن سر که حاکی از تایید یا عدم توانایی دانش آموزان است استفاده می نمایند .

- در پرسیدن مهارت دارند و هیچ وقت سعی نمی کنند که خودشان به تمام سوالات پاسخ بدهند .

- شیوه درست و صحیح تهی و اجرای آموزش را میدانند .

فصل نهم            مهمترین ملاکهای شایستگی                                   برای معلمان

 

توانایی  جذب دانش آموزان توانایی اداره ی کلاس و هدایت دانش موزان

2 - توانایی ایجاد یادگیری در دانش آموزان گذاشتن مهارت در روشهای آموزش

3 - فراهم کردن زندگی شاد و سعادتمندانه برای دانش آموزان

فصل نهم                جان دیویی

 

مربی تعلیم و تربیت است که اعتقاد داشت آموزش و پرورش را نباید صرفاً به عنوان وسیله ی آماده سازی دانش آموزان برای زندگی دانست، بلکه به عقیده او تعلیم و تربیت خود زندگی است و اگر لازم است که زندگی لذت بخش باشد پس فرایند آموزش و پرورش و محیط مدرسه نیز باید لذت بخش و شادی آفرین باشد

فصل نهم                       ژان ژاک روسو

 

 

اندیشمند بزرگ تربیتی نیز حامی این طرز فکر بوده و در کتابش به نام امیل  بر لذت­بخش بودن فرایند آموزش بسیار تاکید ورزیده و مربیان را  به فراهم آوردن شرایط مطلوب تربیتی سفارش کرده است .

فصل دهم



      تفکر در کلاس درس

فصل دهم              جان دیویی

 

در کتاب خود به نام « دموکراسی و تعلیم و تربیت»  چنین می نویسد که هیچ کس از لحاظ نظری ارزش و اهمیت پرورش عادات صحیحی فکر کردن را در مدرسه مورد شک و تردید قرار نمی دهد اما عملاً چه درخانه و چه در مدرسه به شرط استعداد تفکر دانش آموزان عنایتی مبذول نمی گردد.

فصل دهم                برتراند راسل

 

 

فلیسوف معاصر نیز اعتقاد دارد که مردم روی زمین از فکرکردن بیشتر از چیزهای دیگر چون انهدام یا مرگ می ترسند .

فصل دهم                   مـان

 

 

فکر کردن به اعتقاد روان شناسان استفاده  از رمز ها یا سمبل هایی است که نشان دهنده تجربیات گذشته می باشند. به عبارت دیگر، فرد به کمک یادگیریهای قبلی به تفکر می پردازد .

فصل دهم                     انواع تفکر

 

1 - تداعی آزاد

2 - خیالبافی

3 - تفکر عملی

4 - تفکر خلاق

فصل دهم                 تداعی آزاد

 

 

 

تفکری است که فرد هیچ گونه کنترلی بر آن نداشته و از هر گونه قید خارجی آزاد بوده و تقریباً تحت تاثیر حالات درونی وی قرار دارد.

فصل دهم                 خیالبافی

 

 

 

تفکری است در آن شخص افکاری را دنبال می کند که با واقعیات زندگی سرو کار نداشته و به عالم خارج هم ارتباطی ندارد.

فصل دهم                   تفکر عملی

 

 

 

تفکری است که اغلب در مسائل ساده روزمره مانند تفکر در خصوص اینکه چگونه فعالیتهای یک روز خود را سروسامان داده و یا فعالیت ویژه­ای را به طور عادی انجام دهیم، رخ می دهد.

فصل دهم                      تفکر خلاق

 

 

 

تفکری است که در آن فرد به حل مشکلات سخت و به ظاهر حل نشدنی پرداخت و یا اینکه برای مسائل حل نشده گذشته راه حلهای تازه ای می یابد.

 

فصل دهم       جنبه های تفکر و فعالیت                                  ذهنی

 

 

- احساس

- حافظه

- تخیل

فصل نهم                 مراحل استدلال از نظر                                       جان دیویی

 

دقت به مفروضات مسئله

2 - توجه به راه حلهای مختلف

ارائه ی فرضیه

- آزمایش فرضیه

- به کار بردن راه حل صحیح

فصل نهم         تحقیقات ورتایمر در مورد فکر                            کردن کودکان

 

1 - تمرینها یا مشقهایی که فاقد قوه ابتکارند

2 - پاسخهای فوری

3 - رشد فکری کورکورانه و سرزنش آنها

فصل نهم   عوامل موثر در پرورش تفکر

 

1 - وجود انگیزه

2 - یادگیری شناخت طرح مسئله

3 - یادگیری حقایق در زمینه ی حل مسئله

4 - یادگیری چگونگی آزمایش تفکر

 

فصل نهم   عوامل موثر در پرورش تفکر

 

5 - یادگیری درک روابط میان پدیدارها

- عادات به پژوهش و پرهیز از تعصب

- تشکیل جلسات بحث

- سرانجام، استفاده از روشهای تدریس فعال

فصل یازدهم

 

ارزشیابی

فصل یازدهم             ویژگی ارزشیابی

 

معلم از اشکالات موجود در هدفها، محتوا، وسائل آموزشی و شیوه های تدریس خود آگاه گشته و از نحوه ی موفقیت و عدم موفقیت دانش آموزان و همچینن میزان آمادگی آنان بر ای انجام فعالیت های بعدی با خبر گردد.

فصل یازدهم             ویژگی ارزشیابی

 

معلم از محاسن و معایت بتدریس خود مطلع گشته و شایستگی ابزارهایی را که در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد استفاده قرارداده است، دریابند.

فصل یازدهم            انواع ارزشیابی

 

1 - ارزشیابی تکوینی

2 - ارزشیابی پایاینی

3 - ارزشیابی تشخیصی

فصل یازدهم             ارزشیابی تکوینی

 

 

این نوع ارزشیابی در زمانی که هنوز یادگیری در حال شکل گرفتن است، اجرا می گردد.

فصل یازدهم         ارزشیابی پایانی

 

ارزشیابی هایی که امروزه در مدارس ما اعمال می شوند اغلب در زمره ی این نوع ارزشیابی قرار دارند.

فصل یازدهم            ارزشیابی تشخیصی

 

کلیه فعالیتهای آموزشی و پرورشی با هدف ایجاد تغییرات مطلوب در دانش آموزان صورت می­پذیرد و برای ایجاد هر نوع تغییر باید به آمادگی قبلی آنان توجه داشت.

فصل یازدهم     اهداف ارزشیابی تشخیصی

 

1 - قرار دادن دانش آموزان در موقعیتی که قادر گردند یادگیری مطالب تازه را شروع کنند.

2 - کشف دلایل مشکلات آنان در دستیابی به هدفهای آموزشی

فصل یازدهم            هدفهای ارزشیابی

ارزشیابی می بایستی از میزان فعالیتهای دانش آموزان در طول یادگیری و همچنین از حدود آموخته ها، پیشرفت و عقب ماندگی آنان اطلاعات موقتی به دست دهد و نیز قادر به شناخت‌ موارد زیر باشد:

1 - قدرت و ضعف روش تدریس معلم

2 - ارزشمند بودن هدفهای آموزشی

3 - اعتبار محتوا

4- وسیله پیش بینی موفقیت تحصیلی

فصل یازدهم   هدفهای ارزشیابی بطور کلی

 

1 - شناخت توانایی و زمینه های علمی دانش آموزان و کمک به تصمیم گیری برای انجام دادن فعالیتهای بعدی آموزشی

2 - شناساندن هدفهای آموزی در فرایند تدریس

3 - بهبود و اصلاح فعالیتهای آموزشی

 

فصل یازدهم   هدفهای ارزشیابی بطور کلی

 

4 - شناخت نارساییهای آموزشی دانش آموزان و ترمیم آنها

5 - ایجاد رغبت و کسب عادات صحیح آموزشی در دانش آموزان

6 - سنجش میزان توانایی دانش آموزان برای ارتقاء آنان از یک مرحله به مرحله ی دیگر

فصل یازدهم           روشهای ارزشیابی

 

بسیاری از ارزش‌گذاریهای معلمان در مدارس بایستی بر اساس مشاهده‌ی فعالیتهای دانش آموزان که در درون مدرسه انجام می‌دهند، صورت پذیرد و نه این که صرفاً بر نمرات امتحانی آنان استوار باشد.

فصل یازدهم     چهار روش ارزشیابی

 

 

ارزشیابی از طریق مشاهده

ارزشیابی از طریق انجام دادن کار

ارزشیابی از طریق آزمون شفاهی

ارزشیابی از طریق آموزنهای کتبی

فصل یازدهم       آزمونهای معلم ساخته

 

 

 

آزمون وسیله‌ای برای بررسی مشاهدات منظم معلم از رفتار دانش آموز به حساب میآید.آزمونهایی که به صورت کتبی تهیه میشوند، آزمون کتبی نام دارند.

فصل یازدهم       آزمونهای معلم ساخته

 

 

 

آزمون مشتمل بر مجموعه‌ای از پرسشهایی هستند که دانش آموزان باید به صورت کتبی به آنها پاسخ دهند تا معلم قادر گردد با بررسی آنها ایشان را دقیق تر شناسایی کند.

فصل یازدهم         آزمونهای نظر ساخت

 

 

 

آزمونهای میزان شده

آزمونهای معلم ساخته

فصل یازدهم            آزمونهای معلم ساخته

 

 

 

آزمونهایی هستند که معلمان به منظور ارزشیابی دانش آموزان خود از آنها استفاده به عمل می‌آورند.

فصل یازدهم         ثرندایک و هیگن

 

 

 

آزمونهای معلم ساخته بسیار مورد استفاده بوده و در ارزشیابی پیشرفت و موففیت دانش آموزان نقش بسزایی را ایفا می کنند.

فصل یازدهم    نقش‌آزمونهای معلم ساخته

 

 

یکی از جنبه‌های مهم کار معلم ارزشیابی پیشرفت دانش‌آموز می‌باشد. هر گاه اجرای آزمونهایی که معلم ساخته به نحو صحیح انجام نگیرد و یا استفاده از آنها جنبه‌ی تنبیهی داشته باشد موجب دلسردی دانش آموزان گشته و در نتیجه یادگیری آنان به درستی راهنمایی نمی‌گردد.

فصل یازدهم            مراحل طرح‌ریزی آزمون                                                                 معلم‌ساخته

 

 

1 - تعریف هدفهای مورد ارزشیابی

2 - تهیه‌ی آزمون، مشخص کردن محتوای آن

فصل یازدهم       پرسشهای چند گزینه‌ای

1 - سوال را طوری بنویسد که با در نظر گرفتن گروه مورد‌آزمایش، دشواری خواندن‌آن کم باشد.

2 - عبارت سوال را کلمه به کلمه از روی کتب درسی ننویسد.

3 - هر گاه سوال بر عقیده‌ی خاصی مبتنی و یا از منبع به خصوصی کسب شده باشد، صاحب عقیده و یا ماخذ سوال ذکر شود.

فصل یازدهم       پرسشهای چند گزینه‌ای

 

4- در موقع طرح سوالهای آزمون عینی دقت گردد که هیچ یک از سوالهای راهنمایی و یا توضیحی برای سوالهای دیگر فراهم نکند.

5 - از به کار بردن سوالهای وابسته و متکی به یکدیگر پرهیز گردد.

6 - جای سوالها به طور نامنظمی تصادفی انتخاب شود.

فصل یازدهم        پرسشهای چند گزینه‌ای

 

 

7 - از طرح سوالهای فریب دهنده و گمراه کننده اجتناب گردد.

8 - از هر گونه ابهام در بیان عبارات و در معنی آنها پرهیز شود.

- از طرح سوالهای مربوط به موضوعاتی جزئی و کم اهمیت اجتناب گرد.

فصل یازدهم        پرسشهای صحیح  - غلط

 

 

مانند پرسشهای چند گزنیه‌ای است که صرفاً به سبب ماهیت به دو گزینه محدود می‌گردد. معمولترین نوع سوالهای صحیح - غلط عبارت از یک جمله اخباری ساده است که دانش آموز باید صحت و سقم آن را مشخص سازد.

فصل یازدهم            پرسشهای جورکردنی

 

 

 

نوعی پرسش چند گزینه‌ای  می‌باشد که تفاوت اصلی آن در این است که چند سوال در برابر جواب را می‌گیرد و دانش‌آموز باید مشخص سازد که کدام پاسخ مربوط به کدام سوال می باشد.

فصل یازدهم         پرسشهای کامل کردنی

 

 

 

پرسشهای کامل کردنی شامل یک جمله می‌باشد که یک کلمه و یا در مواردی یک عبرت کوتاه از آن حذف گردیده و دانش‌آموز باید کلمه یا عبارت مورد نظر را در جای خالی جمله بنویسد.

فصل یازدهم            پرسشهای کوتاه پاسخ

 

 

 

چنانچه پرسشهای کامل کردنی به صورت جمله‌ای سوالی مطرح گردد و دانش‌آموز مجبور باشد پاسخ آن را بنویسد، این نو سوال را، پرسش کوتاه پاسخ می‌گویند.

فصل یازدهم        آزمون انشایی(تشریحی)

 

 

این نوع آزمونها که در آن سوالات به صورت تشریحی یا انشایی به دانش‌آموزان داده می‌شود، از رایج ترین نوع‌آزمونهای معلم ساخته به شمار می‌روند.

فصل یازدهم        آزمون انشایی(تشریحی)

 

 

این نوع پرسشها، بر خلاف بسیاری از انواع پرسشهای عینی که بر بازشناسی تاکید دارند، برای اندازه‌گیری سطوح بالای هدفهای آموزشی در حیطه‌ی شناختی مانند قضاوت و ارزشیابی، ترکیب و تجزیه و تحلیل، بسیار مناسب می‌باشند.

فصل یازدهم  محدودیتهای آزمونهای تشریحی

 

 

1 - وقت‌گیر بودن آن به هنگام تصحیح یا نمره‌گذاری به سبب تعداد زیاد دانش‌آموزان

2 - امکان دخالت نظر مصحح در قضاوت و در نتیجه کاسته شدن از دقت و عینیت نمرات

 

فصل یازدهم  محدودیتهای آزمونهای تشریحی

 

 

 

3 - ضعف قدرت دانش

4 - امکان کمِ سنجش عواملی چون آمادگی ذهنی و سرعت انتقال دانش آموز

فصل یازدهم     پیشنهادهایی در مورد تهیه                          آزمونهای انشایی

 



پیش از تهیه ی سوالهای آزمون، آن دسته از فعالیتهای ذهنی را که مایلید اندازه بگیرید به روشنی مشخص سازید .

فصل یازدهم     پیشنهادهایی در مورد تهیه                          آزمونهای انشایی

 

به طور کلی سوالهای انشایی را با عباراتی از این قبیل آغاز کنید:

1 - مقایسه کنید.

2 - بگویید به چه دلیل...

3 - مباحثات له و علیه این موضوع را شرح دهید.

4 - مثالهای ابتکاری و اصیل برای این مطلب ذکر نمایید.

5 - علت و چگونگی این امر را شرح دهید.

راهبردهای تدریس نویسندگان: اورلیچ-هاردر-کالاهان- گیبسون مترجمین: مهجور-غیاثی، نشر ساسان چ اول1379

مدرسه

 فرهنگ مدرسه

مدیریت کلاس درس

 روشهای کلاس داری

 

مدرسه

مدارس منبعی اجتماعی برای یادگیری فرد هستند و در غیاب این منبع فرد قادر به یادگیری نیست.

 پیشرفت‌ هر جامعه‌ به ‌چگونگی‌ کیفیت‌ آموزش‌ و پرورش‌ آن‌ جامعه‌ بستگی‌ دارد.

کلاس‌، مرکزی‌ برای‌ نظام‌ پویای‌ تعامل‌ انسان‌ است‌.

هر روز هزاران‌ رفتار کلامی‌ وغیرکلامی‌ به‌طور فردی‌وجمعی‌ در کلاس ‌اتفاق ‌می‌افتد که ‌در جای‌ خود قابل‌ تأمل‌ است‌

مدرسه بعنوان یک سازمان بسیارپیچیده 

آموزش و پرورش در مقایسه با گذشته بسیار پیچیده و دشوارتر گردیده، پیچیدگی مدیریت مدرسه را  با راندن کالسکه چند اسبی که اسبانش مهار نشده باشند مقایسه می نمایند :

اسبها به شکل و اندازه های گوناگون هستند .

بعضی ها از فرط خستگی  نزدیک است که در زمین در غلطند .

بعضی سرشار از انرژی بوده و می خواهند در جاده بسرعت بتازند .

چند تایی نیز دوست دارند به آغل برگردند .

یکی دو تا نیز می خواهند کالسکه ران را به پایین پرت کنند ،

بهر تقدیر کالسکه ران باید در میان این تعارضات بگونه ای عمل نماید که بتواند مرکب خود را در مسیر و با سرعت لازم و در چارچوب زمان معین هدایت کند و الا سرنشینان بجایی نخواهند رسید

مدیریت‌ کلاس‌

مدیریت‌ کلاس‌ عبارت‌ است‌ از

هنر به‌کاربردن‌ دانش‌ تخصصی‌ و بهره‌گیری‌ از مهارت‌های‌ کلاسداری‌در هدایت‌ دانش‌آموزان‌ به‌سوی‌ اهداف‌ مطلوب‌ مورد نیاز دانش‌آموزان‌ و جامعه‌

مدیریت کلاس درس...

مدیریت‌ کلاس‌ شامل‌روش‌های‌ عادی‌ مدیریتی‌، آموزشی‌ و رفتارهای‌ تعاملی‌ کلاس‌ و عناصر دیگری‌ است‌

مدیریت‌ کلاس‌ اولین‌ سطح‌ مدیریت‌ آموزشی‌ است‌ و پایه‌ی‌ سطوح‌ بالاتر مدیریت‌یعنی‌ مدیریت‌ مدرسه‌، مدیریت‌ ناحیه‌ و مدیریت‌ کل‌ نظام‌ آموزش‌ و پرروش‌ محسوب‌می‌شود و در شکل‌ دادن‌ به‌ساختار آموزش‌ و فرایند تدریس‌ و ساخت‌ شخصیت‌ وروند ذهنی‌، عاطفی‌، آموزشی‌ و تربیتی‌ دانش‌آموزان‌ نقش‌ اساسی‌ دارد

....مدیریت کلاس درس

وظیفه‌ی‌ معلم‌ ساختن‌ فرمول‌هایی‌ برای‌ مدیریت‌ کلاس‌ است‌. روش‌ تدریس‌ وفلسفه‌ای‌ که‌ براساس‌ آن‌ آموزش‌ می‌دهد بر نحوه‌ی‌ مدیریت‌ کلاس‌ مؤثر است‌ ونحوه‌ی‌ مدیریت‌ کلاس‌ نیز بر روش‌ تدریس‌ مؤثر بوده‌ و تجارب‌ موفقیت‌آمیز کلاس‌ رابالا خواهد برد. همان‌طور که‌ اکثر معلمان‌ موفق‌  و کارآزموده‌ از روش‌های‌ آزمایش‌شده‌ و موفق‌ استفاده‌ می‌کنند.

 

اهداف‌ عمده‌ی‌ مدیریت‌ کلاس‌ درس‌

1 - برنامه‌ریزی‌ درسی‌ بر پایه‌ی‌ آمیزه‌ای‌ از تنوع‌ و هدف‌

2 - ارائه‌ی‌ دستورالعمل‌های‌ شفاف‌ به‌دانش‌آموزان‌ در مورد فعالیت‌های‌ درسی‌

3 - هدایت‌ و نظارت‌ بر یادگیری‌ و فعالیت‌های‌ دانش‌آموزان‌

4 - بکارگیری‌ ابزارهای‌ آموزشی‌ و منابع‌ یادگیری‌ و تدریس‌

5 - حرکت‌ منطقی‌ از یک‌ مرحله‌ از تدریس‌ به‌مرحله‌ دیگری‌ از تدریس‌

6 - زمان‌بندی‌ فعالیت‌های‌ کلاسی‌ و ایجاد توازن‌ در آنها

7 - شروع‌ و خاتمه‌ هدفمند درس‌

اداره‌ی‌ کلاس‌ با محیط و موقعیت‌ کلاس‌ ارتباط دارد.

موقعیت‌هاعبارتند از:

 هدف‌های‌ آموزشی‌

 رفتار معلم‌

مشارکت‌ شاگردان‌

 زمان‌ درس‌

 عده‌ی‌دانش‌آموزان‌،

وسایل‌ و فضای‌ کلاس‌

 

 

تقسیم‌بندی‌ سازمان‌ کلاس‌ درس‌

1 - مدیریت‌ و سازماندهی‌ کلاس‌ درس‌

2 - عوامل‌ مؤثر در مدیریت‌ و سازماندهی‌ کلاس‌

3 - مسایل‌ و مشکلات‌ مدیریت‌ کلاس‌

4 - برنامه‌های‌ درسی‌ و سازماندهی‌ فعالیت‌ها

5 - نظم‌ وانضباط

6 - تشویق‌ و تنبیه‌

7 - ارزشیابی‌

نکات قابل توجه در مدیریت کلاس درس

1 - توجه‌ به ‌فضای‌ کلاس‌

2 - اعمال‌ کنترل‌

3 - پیش‌گیری‌ از وقوع‌ مشکلات‌

4 - تحسین‌ و تشویق‌ در خور و مناسب‌

5 - استفاده‌ از شوخی‌ در مواقع‌ ضروری‌

6 - نظارت‌ دائم‌ بر جریانات‌ کلاس‌

7 - شکل‌دهی‌ محیط یادگیری‌

8 - فعال‌ کردن‌ کلاس‌

9 - ایجاد و تقویت‌ روحیه‌ی‌ آزادمنشی‌

- ایجاد زمینه‌ی‌ مساعد برای‌ مدیریت‌ کلاس‌ متکی‌ برپیش‌گیری‌

معلم پژوهنده

معلم پژوهنده از حیث اخلاقی و شغلی خود را متعهد و مسوول به فراهم سازی شرایط مناسب برای نیل به پیشرفت تحصیلی برای همه دانش آموزان می داند.

گزارش یونسکو(1998) اشاره به این دارد که صرف آموزش روشهای تدریس به معلمان برای مقابله با افت تحصیلی کفایت نمی کند ، معلمان باید همراه با آموزشهای شغلی بیاموزند و متعهد شوند که در قبال پیشرفت تحصیلی دانش آموزان برای همه دانش آموزان مسوولند و گر نه می توانند هر گونه شکست تحصیلی را به عوامل خارج از مدیریت خود ( هوش ،استعداد ، خانواده و ... ....) نسبت دهند .

.

معلم پژوهنده

پیشرفت تحصیلی برای همه دانش آموزان یعنی افزایش کیفیت آموزشی و کاهش افت تحصیلی/ یعنی نیل به مدارس اثربخش و مدارس عاری از شکست تحصیلی

تعریف فرهنگ

فرهنگ(culture): مجموعهای از دانشها، اعتقادات، هنرها، اخلاق و آداب و رسوم و همه امکانات و یافتههای اجتماعی انسان است.

لذا فرهنگ را چگونگی ابزارها، آداب و رسوم، معتقدات، دانش و آگاهیها و هنر میتوان تعریف کرد که

 ابزارها دلالت بر فرهنگ مادی و

معتقدات ، نگرش ، رفتار و آداب و رسوم دلالت بر فرهنگ معنوی دارد